قطار شبكه كودک را مجهز كرديم

[admin]

گفت وگو با مدير شبكه كودك به بهانه روز جهاني کودک و رسانه

سید رضا صائمی : اگر بپذيريم اين كودك سالاري است كه بر نهادهاي خانواده و مدرسه حاكم است ، اينك بايد بگوييم كه قلمرو اين فرمانروايي تا سطح رسانه ملي گسترش يافته است و  به تدريج يك شبكه تلويزيوني فرم و محتواي خود را مطابق سليقه و مطالبات كودكان تغيير مي دهد و  شبكه دو به شبكه كودك تبديل مي شود . تخصصي شدن شبكه هاي تلويزيوني البته يك ضرورت رسانه اي است كه در همه جاي دنيا پذيرفته شده است . شاید هيچ شبكه اي براي تخصصي شدن به اندازه شبكه كودك با توجه به اين كه  كودكان و نوجوانان طيف وسيعي از مخاطبان اين رسانه را تشكيل مي دهند ، اولويت نداشته باشد. از سوي ديگر اين دگرديسي رسانه اي فرآيند پيچيده و چالش برانگيزي است كه راه دشواري را در پيش دارد ، به همین منظور درباره ضرورت تاسيس شبكه كودك و  چگونگي فرآيند و شكل گيري آن با دكتر محمد ميركياني ، مدير شبكه كودك به گفت وگو نشستيم كه مي خوانيد.

*** آقاي دكتر ميركياني بالاخره شبكه دو به شبكه كودك تبديل مي شود يا هنوز زمان و شرايط بيشتري براي اين كار نياز است ؟
از زماني كه من از گروه كودك شبكه یک در شبكه دو مستقر شدم ، بخش قابل توجهي از برنامه هاي این شبكه مختص برنامه هاي كودك و نوجوان شده است. البته ما باكس هاي كاملا تخصصي هم تعريف كرديم مثل « صبح بخير بچه ها » يا « عصر بخير بچه ها » و« شب بخير بچه ها » . گسترش اين باكس ها خود به معني تبديل شدن شبكه دو به شبكه كودك است. مثلا « شب بخير بچه ها » كه تایم آن 15 دقيقه است ، در آينده مي تواند به يك يا دو ساعت  تبديل شود كه يك بخش آن هم قصه گويي باشد. ما در حال حاضر سيماي كودك و نوجوان داريم. برنامه هاي ماهواره اي 8 ساعت برنامه دارند كه در دو مرحله تكرار مي شود. اكنون روزانه 7 ساعت در باكس هاي مختلف براي سطوح كودك ، نوجوان و خردسال طی صبح ، عصر و برنامه هاي شامگاهي برنامه پخش مي شود و عملا يك فضاي ذهني شبكه اي را براي مخاطبانش ايجاد كرده است. ما لوگوي مستقل داريم ؛ در واقع  داراي برنامه ها و آيتم هاي لازم برنامه كودك هستيم كه گسترش كمي و زماني آن به شبكه كودك شدن مي انجامد.

*** آيا همه برنامه هاي شبكه كودك براي كودكان است يا برنامه هايی درباره كودكان هم خواهيد داشت؟
بله. بخشي از برنامه هاي شبكه دو در آينده تبديل مي شود به برنامه هاي درباره بچه ها . يعني ساعت هاي كه بچه ها بيننده این شبكه نيستند ، اين آيتم روي آنتن مي رود ؛ مثل برنامه "تصوير زندگي" كه مي تواند درباره تغذيه كودك ، روان شناسي كودك و... باشد كه در واقع مخاطب آن پدر و مادرها هستند.

*** من متوجه يك موضوع نشدم و آن این که آيا شبكه كودك به همين 7 ساعت برنامه كودكي كه از شبكه دو پخش مي شود اطلاق مي شود يا به طور كلي شبكه دو به برنامه هاي كودكان اختصاص مي يابد؟
ببينيد ما در ساعت هاي كه ساعت زنده براي تماشاي تلويزيون از نظر كودكان است ، به پخش برنامه هاي آنها مي پردازيم . ممكن است در ساعت 12 شب شبكه دو يك برنامه سياسي داشته باشد ، خب منطقي است كه يك كودك نبايد تا آن ساعت پاي تلويزيون بنشيند. هر چند همان برنامه سياسي نيز مي تواند به نوعي به مساله كودكان ارتباط پيدا كند ؛ مثلا بحث خشونت در باره كودكان يا حقوق و آموزش كودكان و مسائلي از اين دست . به طور کلی برنامه هاي این شبكه باید به نوعي با موضوع كودك و نوجوان ارتباط داشته باشد.

*** پس با اين حساب شبكه هاي ديگر برنامه كودك پخش نمي كنند؟
در حال حاضر شبكه اصلي برنامه هاي كودك شبكه دو است ؛ اما نه به اين معني كه شبكه هاي ديگر برنامه هاي كودك پخش نكنند ، یعنی شبكه هاي ديگر ، گروه كودك و نوجوان ندارند. مثلا گروه كودك شبكه یک منحل و در شبكه دو ادغام شده است ، لذا برنامه هاي كودكي كه از شبكه یک پخش مي شود بخشي از زير مجموعه گروه اجتماعي شبكه يك است . دقيقا مثل شبكه سه ، چون شبكه اصلي برنامه هاي ورزشي این شبكه است اما اين به اين معني نيست شبكه هاي ديگر برنامه پخش نكنند.

*** با وجود شبكه دو برنامه هاي كودك شبكه هاي ديگر در اين شبكه ادغام نمي شود؟
در برخي  مواقع اين اتفاق افتاده است ، مثلا « خاله شادونه » و « آستانه » از شبكه يك به شبكه دوم منتقل شد. در واقع شبكه هاي ديگر كد توليد برنامه هاي سنگين در حوزه كودك و نوجوان نخواهند داشت .

*** آيا يكپارچه شدن برنامه هاي كودك در يك شبكه باعث اختلاف برنامه سازان كودك در تصاحب يك شبكه به نفع خود نمي شود ؟ بگذاريد خيلي شفاف تر بگويم مثلا بين برنامه «عمو پو رنگ » از شبكه يك و « فيتيله » از شبكه دو بر سر اين كه به كدام شبكه تعلق دارند و كداميك بايد به شبكه ديگري نقل مكان كند ، اختلافي پیش نمی آید؟
نه اين يك مساله سليقه اي است . ببينيد براي اولين بار در تاريخ تلويزيون ايران يك شبكه به برنامه هاي كودك اختصاص مي يابد و خود اين آغازگري يك فضيلت است. شما مي دانيد  گروه كودك و نوجوان شبكه یک باسابقه ترين گروه تلويزيوني در حوزه كودك و نوجوان است و بيش از 40 سال سابقه دارد  و درست نيست كه يك دفعه آنتن برنامه هاي كودك اين شبكه خالي شود. به شكل صد در صد نمي توان شبكه هاي مختلف را از برنامه هاي كودك تهي كرد ؛ اما فقط يك شبكه اگر روزي 8 ساعت برنامه كودك پخش كند به طور طبيعي رضایت بچه ها حاصل مي شود و بعد از 8 ساعت ديگر به دنبال برنامه كودك از شبكه ديگر نيستند. آن زماني كه بچه ها شبكه هاي مختلف را براي تماشاي برنامه هاي كودك جستجو مي كردند ، به اين دليل بود كه ما حجم بالايي از برنامه كودك نداشتيم .

*** البته اگر برنامه هاي خوبي در شبكه هاي مختلف در حوزه كودك و نوجوان ساخته شود بچه ها از همه آنها استقبال مي كنند ؛ مثلا موفقيت برنامه « عموپورنگ » به حدي زياد بود كه من گمان مي كردم  تا سال هاي سال هيچ برنامه اي نمي تواند رقيب آن بشود . در حالی که الان مي بينيم  برنامه هاي مثل « خاله شادونه » يا گروه فيتليه چقدر در ميان كودك و حتي بزرگترها محبوبيت پيدا كرده اند.
البته ما هميشه به آقاي فرضيايي نياز داريم . ايشان يك چهره تكرار نشدني است منتها چيزي كه مايه نگراني من است اين مساله است كه اگر آقاي فرضيايي به عنوان يك سرمايه رسانه اي و ملي به شبكه كودك نيايد ، آسيب ببيند چون زماني كه من خودم مدير گروه كودك شبكه یک بودم به گونه اي برخورد مي كرديم كه برنامه كودك با برنامه هاي شبكه دو همپوشاني پيدا نكند . ولي الان به ناچار به دليل حجم زماني برنامه هاي شبكه كودك ، اين اتفاق مي افتد و موجب مي شود برخي از بچه ها موفق نشوند برنامه عمو پورنگ را تماشا كنند. حتي من طرحي دادم كه فيتيله اي ها به عنوان مهمان به شبكه یک بيايند تا بهره آن به خود بچه ها برسد.

*** آقاي دكتر تاسيس شبكه كودك به هر حال به امكانات و نيروي انساني بيشتري محتاج است . آيا ما دارای این ظرفيت هستيم ؟ با امكانات و سرمايه هاي مادي و معنوي موجود توان برپايي و مديريتي چنين شبكه اي را داريم؟
بله. ما تمام امكاناتي را كه شبكه دو را به شبكه كودك فعال و پويا و در حد معيارهاي بين اللملي تبدیل بكند داريم . مهم اين است كه مسئولان رده بالاي سازمان براي ايجاد چنين شبكه اي تصميم بگيرند. ببينيد من يك قطار در حال حركت را تجهيز كردم و تنها منتظر اعلام حركت اين قطار از سوي مسئولان سازمان هستيم تا هر چه زودتر اين قطار شروع به حركت كند. ضمن اين كه برپايي چنين شبكه اي به هزينه و بودجه هاي كلاني محتاج نيست و هميشه هزينه زياد كردن به معني خوب كار كردن نيست . ما بايد از كمترين امكانات بيشترين بهره را ببريم و عرصه برنامه هاي كودك را وسيع تر كنيم . تاثيرات اين شبكه فراتر از فوايد رسانه اي است . ايجاد اين شبكه به طور غير مستقيم مي تواند در كاهش افت تحصيلي ، كاهش نابهنجاري هاي كودكان و نوجوانان ، رشد ادبيات و هنر كودك و نوجوان تاثير بگذارد . ضمن اين كه نهادهاي مرتبط ديگر مثل كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان ، سازمان تبليغات اسلامي ، وزارت آموزش و پرورش و... نيز به اين واسطه فعال مي شوند. اين را هم اضافه كنم به بهانه تاسيس شبكه كودك ، سازمان مي تواند از مراكز توليد كننده و وارد كننده تلويزيون عوارض بگيرد چون مخاطبان تلويزيون افزايش پيدا مي كند و اصلا خودش به يك منبع درآمد براي سازمان تبديل مي شود.

*** آقاي ميركياني يكي از بخش هاي بسيار مهم در كار كودك حوزه انيميشن است و بسياري از انيماتورهاي ما مثل آقاي زرين كلك و عظيمي انتقاد داشتند كه حمايت نمي شويم و اگر از ما حمايت شود انيميشن هاي بسيار خوبي در ايران ساخته خواهد شد كه حتي مي تواند با نمونه هاي خارجي آن رقابت كند . آيا شما در شبكه كودك برنامه و سياستي براي حمايت از صنعت انيميشن سازي و بهره گيري از آن را در دستور كار خود داريد؟
ببينيد در عرصه توليد انيميشن  مركز هنري – فرهنگي صبا متولي است . منتها بايد مشخص شود حمايت يعني چي؟ چون ما نمي توانيم از آنها حمايت مالي كنيم ،ما بايد طرح داشته باشيم . ما هميشه فرصت اكران و نمايش اين انيميشن ها را در تلويزيون فراهم كرده ايم . من زماني كه مدير گروه كودك و نوجوان شبكه یک بودم يك مجموعه 80 قسمتي انيميشن توليد كرديم به اسم « قصه ما مثل شد » كه در شبكه دو هم تكرار شد . ببينيد يك زماني انيميشن براي جشنواره ها و سينما توليد مي شود و يك زماني هم براي تلويزيون كه بايد ميان اين دو تفاوت قائل شد . ما بايد به تعريف روشني از انواع انيميشن برسيم . من 4 سال پيش طرح انيميشن بومي را مطرح كردم که چيزي مثل تام و جري ايراني توليد کنيم . به نظر من ظرفيت اين كار به شكل كاملي در داخل وجود دارد و مي تواند به نيازهاي گسترده رسانه ملي در اين زمينه پاسخ دهد. به نظر من علاوه بر انتظاراتي كه از مسئولان سازمان داريم ، بايد يك طرح قابل اجرا در اين زمينه ارائه كنيم . كساني كه شما از آنها نام برديد افراد متخصص و محترمي هستند اما بايد براي رسانه توليد انبوه بكنند.

*** ارزیابی شما از تاثير شبكه كودك بر روي سينماي كودك و نوجوان چگونه است؟
با اطمينان كامل مي گويم كه يكي از پشتوانه هاي اصلي سينماي كودك ، شبكه كودك خواهد بود. ما از سينماي كودك يك حمايت مستقيم مي توانيم داشته باشيم از جمله پخش آثار سينمايي كودك از این شبکه . براي مثال براي اولين بار ما از طريق برنامه هاي كودك شبكه دو جشنواره فيلم كودك و نوجوان را پوشش داديم. يا خانم زارعي يا همان خاله شادونه برنامه افتتاحيه جشنواره سينماي كودك را اجرا كرد . اينها امكاناتي است كه شبكه كودك در جهت ارتقای سينماي كودك و نوجوان در اختيار آنان قرار مي دهد. ضمن اين كه شبكه كودك به صورت غير مستقيم نيز مي تواند از سينماي كودك حمايت كند برای مثال از طريق تبليغات آثار سينمايي يا حضور شخصيت هاي كودك سينمايي در تلويزيون و امثالهم.

*** آقاي دكتر ما همواره از برنامه يا شبكه كودك و نوجوان نام مي بريم اما واقعيت اين است كه به بخش نوجوان آن كمتر توجه شده است و برنامه هايي كه براي اين گروه سني توليد مي شود بسيار كم و ضعيف است ، که البته اين مساله به سينماي نوجوان هم قابل تعميم است . به نظر شما در اين حوزه كم كاري صورت نگرفته است؟
ما در شبكه دو برنامه اي داريم به عنوان « عصر بخير بچه ها » كه به نوجوانان اختصاص دارد . ما بر اساس تعريفي كه آموزش و پرورش مثل همه جاي دنيا درباره نوجوان كرده است ، برنامه هاي خود را تعريف مي كنيم كه در واقع يك تعريف سني و البته نسبي است. ما چند سال قبل برنامه اي به نام « نيم رخ » داشتيم كه بعد به برنامه آستانه تبديل شد . خوب اين برنامه دقيقا درباره نوجوانان و متناسب با مقتضيات سني اين دوره بود. به نظر من تاسيس شبكه كودك و نوجوان فرصت هاي بيشتري را فراهم می كند تا به توليد برنامه هاي ويژه نوجوانان توجه بيشتري صورت گيرد.

*** يكي از نقدهاي جدي كه در سال هاي اخير به برنامه هاي كودك شده ، مجري محور شدن آنهاست كه موجب مي شود بسياري از برنامه هاي شبكه كودك فرم و شكلي تكراري به خود بگيرد .شبكه كودك نسبت به اين موضوع چه تحليلي دارد؟
من از اين مساله دفاع مي كنم و آن را يك نياز رسانه اي مي دانم . ببينيد در سال هاي قبل به اندازه امروزآثار تصويري در اختيار كودكان قرار نداشت . امروزه كودكان حتي از بقالي سر كوچه هم مي توانند فيلم انيميشن تهيه كنند . شبكه هاي مختلف هم كه دائم كارتون پخش مي كنند . از سوي ديگر زندگي روزمره به ويژه در كلانشهرها فرصت ارتباط نزديك انساني را به شدت از كودكان و بزرگسالان گرفته است و كودكان و خردسالان به دنبال كساني مي گردند كه با آنها حرف بزنند. مثلا خيلي از بچه ها مدت ها در نوبت قرار مي گيرند براي يك دقيقه هم كه شده با خاله شادونه تلفني صحبت کنند. لذا به نظر من داشتن مجريان تواناي كودك و نوجوان يك ضرورت رسانه اي است كه مخاطب كودك ، خود طالب آن است. ضمن اين كه در يك برنامه دو يا سه ساعته مجري در كل ممكن است دو ساعت صحبت كند منتها چون اجراي او در كل برنامه تقسيم مي شود ، گاهي به نظر مي رسد اين آيتم خيلي پر رنگ شده است. به اين مساله هم توجه داشته باشيد كه  كودكان به داشتن يك برنامه زنده كه بتوانند با آن ارتباط برقرار كنند بسيار علاقه مندند و اگر منصفانه نگاه كنيم موفق ترين برنامه هاي كودك ، برنامه هایي بوده اند كه مجري محور بودند.


برگرفته از
سیما فیلم