نگاهي بر ادبيات کودک در جهان

[admin]

نگاهي بر ادبيات کودک در جهان

سعيد گودرزي   

تعيين تاريخ دقيق ادبيات کودکان به معناي عام آن کار چندان ساده اي نيست . ولي شايد بتوان گفت قرن هفدهم را مي توان آغاز تاليف کتاب کودک دانست . از جمله کتاب هاي اين دوره کتاب " جهان در تصوير " در سال 1654 توسط " آموس کمينوس "به چاپ رسيد و در آن کودک را به عنوان فردي مستقل مورد بررسي قرار داد. در سال 1671 يک روحاني به نام " جيمز جاني وي " در انگليس نخستين کتاب مخصوص کودکان با عنوان " يادگاري براي کودکان " را به رشته ي تحرير در آورده و عقايد مذهبي را به عنوان بهترين ابزار جلوگيري از ترس تلقين کرد .
در سال 1678 ، " جان بانيان " کتابي با عنوان " پيشرفت زوار " تاليف کرد . در اين کتاب ، علاوه بر آموزش مذهبي ، به آموزش اخلاقي نيز توجه شده و قابل استفاده بزرگسالان و خردسالان بود . در سال 1697 داستان هاي ساده اي مخصوص کودکان در فرانسه منتشر شده يکي از معروف ترين نويسندگان اين داستان " پرولت " نام دارد . در سال 1762 " ژان روسو " در فرانسه کتاب " اميل " را نتشر ساخت و در قرن هجدهم گام هاي مهم و موثري در اين باره برداشته شد و تحولاتي در رواج افکار و تغييرات انقلابي در نظرات مردم به ويژه مردم به وجود آمد .

برادران " گريم " قصه هاي عاميانه آلمان را در دو مجلد در سال هاي 1812- 1814 منتشر کردند . آنان قصه هاي خود را روي روايات شفاهي و زبان قصه پردازان گرد آوردند و آنها را ويرايش کردند و به کودکان عرضه داشتند .
اما ادبيات کودکان به مفهومي که امروز به آن معتقديم وجود نداشت تا اينکه در قرن نوزدهم کسيکه او را پدر ادبيات کودکان مي توان ناميد ، يعني " هانس کريستن اندرسن " داستان هايي نوشت و اين مفهوم را پايه گذاري کرد . نام او اينک زينت بخش بزرگ ترين جايزه ي ادبيات کودکان جهان است .

داستان هاي اندرسن در بسياري از موارد از افسانه هاي عاميانه الهام گرفته شده است و آنچه آثار او را جاودانه ساخته است ، تخيل بسيار قوي ، هنر در پرداختن مطالب و از همه مهم تر احترام عميق او نسبت به اصالت نيکي و محبت در ذات انسان ها است . کارهاي اندرسن چه از لحاظ قالب و چه از لحاظ شخصيت متنوع است و مي توان از جمله آثار وي به کتاب " جوجه اردک زشت " ، " لباس براي پادشاه " ، دخترک کبريت فروش " و " سرباز حلبي " اشاره کرد .

قرن بيستم را " قرن کودک " ناميده اند ، چرا که کودک سالاري در اين قرن به سرعت رو به گسترش نهاد . در اوايل اين قرن ، شخصي به نام مستعار " پرکاستور " تصميم مي گيرد براي پاسخ به کنجکاوي هاي کودکان نسبت به طبيعت ، گروهي متشکل از متخصصين تعليم و تربيت ، روان شناسي ، علوم مختلف ، طراحي و نقاشي گرد هم آورد و نتيجه ي کار اين گروه به شکل آلبوم هايي منتشر مي گرديد که با نام " آلبوم هاي پرکاستور " مشهورند و اولين کتاب هاي تصويري را براي کودکان تهيه و تنظيم نمود .
جنگ و پيامدهاي آن موجب بروز نظريه هاي جديد و تغيير جهت ادبيات کودکان شد ، چنانکه از اوخر قرن بيستم با کنار گذاشتن تعصبات نژادي ، ملي ، مردم به فکر تفاهم و الفت بين المللي افتادند . سازمان ها و انجمن هاي بين المللي مختلف تاسيس شد .

به هر حال ، در چند سال اخير به ادبيات کودکان علاقه روز افزوني نشان داده شده و اين موضوع در سمينارها و جلساتي که براي اين منظور تشکيل مي شود به خوبي قابل ملاحظه است . به عنوان نمونه مي توان به سمينارها و جلساتي که دراقصي نقاط جهان از جمله : ونيز ، سائوپلو ، بوئنوس آيرس و ريواردوژانيرو درباره ي ادبيات کودکان برگزار شد ، اشاره کرد . علاوه بر اين ، نمايشگاه هايي که بصورت منظم در بولونيا و براتيسوا داير مي شود و جلسات تجزيه و تحليلي که برگزار مي گردد ، همه نشان دهنده ي اهميت مسئله مي باشد.